محمد دهدار
12
رساله علامه بزرگوار محمد دهدار در قضا و قدر (فارسى) (تعليقات حسن حسن زاده آملى)
گفت او را « : أقبل » پس روى به خدا آورد ، و باز فرمود او را كه « : أدبر » پس پشت به خدا كرد همچنين تا سه مرتبه امر به اقبال و ادبار فرمود ، الحديث بتمامه . تعليقه 4 و اين اقبال و ادبار معنى جهتين امكان است ، چه ممكن بالذات چون نسبتش با فاعل ملحوظ شود وجود ، كه خير محض است ، مى يابد ، و چون نسبتش به خود به ملاحظه اقبال به سوى فاعل ملحوظ به ادبار ، عدم كه شر محض است باز مى نمايد ، چه ممكن را ملاحظه عدم علت وجود عين علت عدم است ، پس اقبال عقل كه نسبت وجود ممكن است منبع جميع خير است ، و امتثال أوامرش ازين روى است . و ادبار عقل كه نسبت بازماندگى و روى به سوى خود آوردن ممكن است ، منبع جميع شر است و ارتكاب نواهيش ازين روى است . و سر اين آن است كه ممكن موجود مؤلف است تعليقه 5 در عقل از دو چيز : يكى ماهيت او كه عدم و منبع شر است ، و يكى وجود كه منبع خير است ، اكنون در اين وقت چون روى به فاعل آورد ، جهت خيرش مى افزايد و شرش مغلوب مىشود ، و چون به خود باز گردد جهت عدميت و شرش فزون مى گردد و خيرش مغلوب مى گردد ، و اشارت بدين دو جهت ، در كلام مجيد آمده كه : ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 1 »
--> ( 1 ) سوره نساء ، آيه 83 .